Vertrouwenspersoon

Waarom een vertrouwenspersoon Grensoverschrijdende omgangsvormen en Integriteit?

Vanuit de wetgeving zijn werkgevers verplicht te zorgen voor een veilige werkomgeving en een integere organisatie. In het burgerlijk wetboek, de Arbowet en de Wet Bescherming Klokkenluiders (Wbk) staat beschreven welke verplichting de werkgever én de werknemer hierin hebben.

Alle werkgevers in Nederland zijn volgens de Arbowet verplicht om hun medewerkers een veilige werkomgeving te bieden. Ze moeten hun medewerkers beschermen tegen psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Daar is sprake van als medewerkers te maken krijgen met grensoverschrijdende omgangsvormen of hoge werkdruk. Dit kan leiden tot (ongezonde) stress en lichamelijke, psychische en sociale klachten veroorzaken. Werkgevers zijn verplicht om hier beleid voor op te stellen. De arbowet noemt hierbij vijf thema’s:

• Discriminatie
• Seksuele intimidatie
• Agressie en geweld
• Pesten
• Werkdruk

Het aanstellen of beschikbaar stellen van een vertrouwenspersoon kan een belangrijk onderdeel zijn van dit beleid. Er zijn twee soorten vertrouwenspersonen: de vertrouwenspersoon Grensoverschrijdende omgangsvormen (VP GO) en de vertrouwenspersoon Integriteit (VP I)(melden misstanden). De vertrouwenspersoon GO richt zich op de eerste 4 thema’s. 

De vertrouwenspersoon Integriteit kan ingeschakeld worden bij:

• Onregelmatigheden
• Integriteitsschendingen
• Misstanden

Vanuit de Wbk is een werkgever met 50 medewerkers of meer (en een werkgever in bepaalde specifieke branches met minder dan 50 medewerkers) verplicht een meldpunt in te richten, waar medewerkers misstanden kunnen melden.

Nieuwe wetgeving 

Op 23 mei 2023 heeft de Tweede kamer een wetsvoorstel aangenomen dat werkgevers verplicht een vertrouwenspersoon aan te stellen. Ruim een miljoen werknemers heeft last van grensoverschrijdende omgangsvormen op het werk en het lukt nog onvoldoende om dit terug te dringen. Het wetsvoorstel verplicht werknemers om een vertrouwenspersoon aan te stellen om op deze manier het grensoverschrijdende gedrag op de werkvloer terug te dringen en een veilige werkplek te creëren voor iedereen. Het wetsvoorstel voorziet ook in de mogelijkheid om een externe vertrouwenspersoon in te huren, dit kan vooral voor kleinere bedrijven een uitkomst bieden als zij het intern niet kunnen regelen.  De wet regelt tevens een aantal basistaken van de vertrouwenspersoon en de rechtpositie wordt versterkt. De wet ligt nu ter goedkeuring in de Eerste kamer. 

Wat doet een vertrouwenspersoon Grensoverschrijdende omgangsvormen en Integriteit?

Een vertrouwenspersoon heeft verschillende taken. 

1. In eerste instantie is een vertrouwenspersoon er voor medewerkers die te maken krijgen met grensoverschrijdende omgangsvormen of integriteitsschendingen. De vertrouwenspersoon staat deze mensen bij met een luisterend oor, hulp en advies. 
2. Daarnaast kan een vertrouwenspersoon voorlichting geven over de aanpak van grensoverschrijdende omgangsvormen en integriteitsschendingen en leidinggevenden hierin ondersteunen. 
3. Ook kan de vertrouwenspersoon bewustwordingssessies geven in teams, b.v. door middel van spelvormen, om het gesprek over wat we in het team normaal vinden op gang te brengen. De vertrouwenspersoon heeft hiermee ook een preventieve taak. 
4. Een vertrouwenspersoon registreert de meldingen en signalen en voert analyses uit om zo rode draden of trends op te halen en daarover advies uit te brengen. 
5. Een vertrouwenspersoon stelt een jaarverslag op.

Wat zijn grensoverschrijdende omgangsvormen en integriteitsschendingen?

Die collega die altijd opmerkingen maakt over jouw afkomst. Als jij binnenkomt, valt het gesprek ineens stil. Een collega komt altijd net iets te dicht bij je staan en raakt je regelmatig “per ongeluk” aan. Je merkt dat die ene collega jou steeds niet mee neemt in de mailwisseling. Je mannelijke collega’s delen in de werkwhatsapp groep regelmatig vrouwonvriendelijke en seksueel getinte plaatjes. Die ene collega maakt voortdurend ongepaste grappen over homoseksuele mensen. Je leidinggevende laat je steeds weer blijken dat hij vindt dat jij je promotie te danken hebt aan het feit dat je vrouw bent. Er worden in jullie team bijnamen gebruikt, die verwijzen naar iemands afkomst of leeftijd. Je leidinggevende merkt op dat hij je kan maken of breken. Er wordt in het team vaak geroddeld over bepaalde collega’s.

Zomaar wat voorbeelden van wat voor jou grensoverschrijdende omgangsvormen kunnen zijn.En waarom noem ik het grensoverschrijdende omgangsvormen en niet ongewenste omgangsvormen b.v.? Dat heeft alles te maken met of het voor jou prettig of onprettig voelt, wat voor jou de grens is. Die grens kan namelijk voor iedereen anders liggen. Maar als het voor jou niet goed voelt, dan wordt jouw grens overschreden.

En wat als dit voorkomt in jouw bedrijf? Heb je dat altijd in de gaten? Soms pas als het te laat is en medewerkers ziek zijn geworden of je bedrijf hebben verlaten. En een zieke medewerker is een enorme kostenpost en ook het steeds op zoek gaan naar nieuwe medewerkers kost veel tijd en geld. Het zorgen voor een veilige werkomgeving kan je daarom ook veel geld besparen!

Bij integriteitsschendingen kan je denken aan diefstal, fraude, corruptie, lekken van informatie, misbruiken bedrijfsgegevens, belangenverstrengeling. Een misstand gaat nog een stap verder. Misstanden zijn er in twee categoriëen: een inbreuk op een verordening of richtlijn van de Europese Unie of een maatschappelijke misstand (b.v. als er gevaar is voor de volksgezondheid of het milieu).   

Wat kan ik als vertrouwenspersoon voor jouw bedrijf betekenen?

Als een medewerk(st)er bij mij komt, dan gaan we  in gesprek over wat hem of haar is overkomen of wat hij of zij misschien gezien heeft wat een ander overkwam, waarbij ik vooral zal luisteren naar hun verhaal. We gaan kijken welke stappen we eventueel kunnen nemen, b.v. om het gedrag te stoppen. Of wat de meld(st)er kan doen om de ander te helpen. Maar we kunnen ook kijken hoe ik de meld(st)er kan helpen om het probleem zelf aan te pakken b.v. door er over in gesprek te gaan met de veroorzaker of met zijn of haar leidinggevende. Ik kan tips geven hoe je zo’n gesprek aangaat, ik kan zelfs met de meld(st)er meegaan als steun. En soms is er meer nodig, dan kan ik de meld(st)er ook helpen met het vinden van de juiste hulp of b.v. bij het indienen van een klacht. Kijk ook dit filmpje.

Een belangrijk onderdeel van het vertrouwenswerk is de vertrouwelijkheid. Alles wat er tussen de vertrouwenspersoon en de meld(st)er besproken wordt, is vertrouwelijk, tenzij er sprake is van ernstige strafbare feiten, waar een ieder die daar kennis van heeft aangifte van moet doen, andere zwaarwegende redenen of als er sprake is van een misstand en de meld(st)er daar zelf geen melding van doet. Er zal altijd eerst overlegd worden met de meld(st)er alvorens de vertrouwelijkheid wordt verbroken. De regie blijft altijd bij de meld(st)er.

Omdat het soms lastig is om intern een vertrouwenspersoon aan te stellen, kan je mij inzetten als externe vertrouwenspersoon. Dit kan ook in combinatie met interne vertrouwenspersonen b.v. Als externe vertrouwenspersoon ben ik er voor je medewerkers (zoals hierboven beschreven), kan ik je adviseren, bewustwordingssessies organiseren en meldingen registreren en analyseren. Ook maak ik een jaarverslag op over de ontvangen meldingen. Ik kan ook meedenken over het ontwikkelen van b.v. een klachtenregeling of een gedragscode.

Ik ben gecertificeerd als registervertrouwenspersoon GO en I en aangesloten bij de beroepsvereniging voor vertrouwenspersonen, de LVV (landelijke vereniging voor vertrouwenspersonen). 

Ben je nieuwsgierig geworden wat ik voor jou en jouw bedrijf kan betekenen? Of wil je vast voorbereid zijn op de nieuwe wetgeving? Neem dan vrijblijvend contact met mij op. Op mijn contactpagina kan je zien hoe je me kunt bereiken!

Klik hier voor een link naar een folder voor werkgevers en een folder voor medewerkers.